Adım Adım Puan Kartı Hazırlığı Değerlendirmesi
Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle karıştırılmamalıdır. Değerlendirmeye yakmadan girişmek doğru olur, çünkü çubuğun çıplak kokusu elinize bir referans noktası sağlar bilhassa tadıma yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Bu aşamada tadımda no. 1 tubos benzeri tüple korunan bir kutu ve sivri uçlu tekli puro gibi tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte damakta beliren koku ne kadar belirgin ise aroma gücü o kadar yüksek demektir ve bu basit adım bütün notları daha güvenilir bir temele oturtur. Sonucu o anda yazmak gerekir, zira bellek kısa sürede silikleşir. Aynı çubuğu birkaç kez koklamak yanılmayı azaltır çünkü kalabalık yerlerde ince kokular çabucak gözden kaybolur. Yoğunluk kendi başına kalite göstergesi sayılmaz; yalnızca şiddeti anlatır. Kısacası ilk tadımda acele etmemek hem de kriterleri önceden netleştirmek en doğru yol olur. Ölçüt netleşince her puro aynı terazide değerlendirilir ve notlar birbiriyle destekler. Değerlendirme sırasında telefon kenarda kalırsa dikkat artar.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir çubuğun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden aroma gücünü tek seferde ölçmek doğru olmaz üstelik erken davranıp sonuç çıkarmak kolay görülen bir hatadır. Başlangıç bölümde koku genellikle hafif ve temiz gelir elbette bu düzen her üründe birebir geçerli olmayabilir. Tüplü kısa puro kutusu gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer çünkü gerçek karakter genellikle bu kısımda saklıdır. İkinci evrede aroma gücü sıklıkla zirveye yaklaşır ve tonlar koyulaşır hem de genellikle ilk birkaç çekişten edinilen izlenim eksik kalır. Petit churchills tadım notları gibi kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş görülür gerçekten bu yüzden yavaş ilerlemek fayda getirir. Sonlara doğru sıcaklık yükseldiğinden acımsı tonlar öne çıkabilir nitekim ısınmış tütün asıl tadını ancak ortalarda gösterir. Üç evre için ayrı bir not yazmak daha adil sonuç verir. Bölümlerin sınırı genellikle net değildir, bu yüzden kabaca üçe bölmek işinizi görür. Geçişleri fark etmek adına nefes sıklığını değiştirmemek gerekir. Art arda nefes almak sıcaklığı yükseltir hem de aromayı çarpıtır.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Yoğunluğu puanlamak öznel izlenimi daha net hâle getirir mutlaka sabit aydınlatma ve sakin bir ortam seçilmelidir. Bir ile beş arası giden bir skala çoğu tadımcı için yeterlidir bu da değerlendirmeleri insandan insana daha tutarlı yapar. 1 belli belirsiz notayı, 5 de damakta baskın duran güçlü aromayı anlatır bu sayede dikkat bölünmez ve yorum kalitesi yükselir. Petit julietas aroma profili benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt basamaklarda kalır hem de sonradan bakıldığında hangi noktayı kastettiğiniz kolayca hatırlanır. Petit julietas 25'lik nasıl içilir gibi aynı boydaki bir kutu de tatlı tonları yüzünden yakın bir not çıkarabilir yoksa aynı çubuk iki ayrı not çıkarabilir. Notu yazmadan önce birkaç çekiş yapmak şarttır öte yandan yarım puanlar yazmak gereksiz bir yük yaratır. Skalayı her tadımda aynı tutmak karşılaştırmayı mümkün kılar. Ölçeğin ortası genellikle tercih edilen puandır, çünkü ılımlı aromalar çoğunluğu oluşturur. Uçlardaki puanlar gerçekten istisnai hâllerde verilmelidir. Bu sayede not defteri anlamlı olur.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çubuğun kalınlığı, dumanın hızını ve aroma gücünü doğrudan değiştirir bu nedenle kül çizgisinin düzgün ilerlemesini da izlemek yararlıdır. İnce bir çubuk daha çabuk yanar, dolayısıyla baharatlı tonlar çabuk öne çıkar nitekim ince çubuklarda sıcaklık birikimi belirgin biçimde hızlıdır. Petit royales aroma profili benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca gözlemlersiniz ısınma hızı ise aromayı doğrudan etkileyen bir unsurdur. Geniş çaplı çubuklarda duman daha serin akar ama aromalar daha geç açılır hem de bu hız aromanın algılanma süresini daraltır. Regalias de londres yoğunluğu nasıl benzeri bal ve badem tonlu bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir küllenme dengesizse not kısmına yazılmalıdır. Serin duman aromayı daha ayrıntılı kılar ama şiddetini düşürmez aksine kalın çubukta duman daha geniş bir alana dağılır. Dolayısıyla kalınlığı not defterine eklemek gerekir. Farklı çaplarda iki ürünü aynı günde tadarken ilk olarak inceyi ardından geniş çaplıyı içmek mantıklıdır. Böylece yoğun tat ince olanın izlenimini bastırmaz. Aradaki bekleme süresi yaklaşık yarım saat tutulmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Lezzet iki yoldan algılanır: damaktaki his ve burun boşluğunun yakaladığı aroma hâlbuki ikisi birbirini tamamlar fakat aynı şey değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak için bu iki kanalı ayrı ayrı yazmak iyi olur bu fark başta küçük görünse de sonuçları epey etkiler. Dumanı dudaktan bırakırken burundan yavaşça çıkarmak retrohale denemesidir mesela ılık bir nefes aromayı çok zengin gösterir. Short churchills tadım notları gibi kremsi bir robusto bu denemede koku tarafını belirgin verir ayrıca nezle halindeyken yapılan tadımlar sağlam sayılmaz. Short sports neye benzer benzeri ince bir çubuk ise fındıksı tonu daha hızlı bırakır sert bir çekiş ise ince tonları örter. Yoğunluk dilde düşük ama burunda yüksek olabilir benzer biçimde çok sıcak bir öğünden sonra duyarlılık körelir. Bu iki izlenimi karşılaştırmak aydınlatıcıdır; Bu iki notu ayrı yazmak kafa karışıklığını önler. Acemi kişiler açısından ilk adımda koku yoluyla algılanan notalara bakmak işi basitleştirir. Zamanla damak tarafı da detay göstermeye başlar. Farklı kokuları isimlendirmeyi denemek hafızayı keskinleştirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Ağız yorulduğunda aroma gücü gerçekte olduğundan zayıf hissedilir üstelik öğün aralarında tadım yapacaksanız bu ayrıntı iyice değer kazanır. Dolayısıyla her çubuktan sonra oda sıcaklığında bir yudum su almak iyi bir alışkanlıktır bu basit önlem aroma gücünün gerçek yüzünü okunmasını sağlar. Geniş çaplı puro kutusu benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda daha uygundur çünkü doymuş bir damak en belirgin aromayı dahi silik hissettirir. Şekersiz kahve kakao tonlarını öne çıkarır, tatlı içecek ise onları bastırır ayrıca çok soğuk içecekler damağı uyuşturur hem de aroma algısını azaltır. Puritos serisi aroma profili gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi karakteri suyla daha temiz anlaşılır o nedenle hazırlık aşaması atlanmamalıdır. Yanındaki içeceği her seferinde sabit tutmak karşılaştırmayı bozmaz nitekim yoğun şekerli içecekten sonra baharatlı notalar olduğundan sert hissedilir. Yemekten hemen sonra tadım yapmak doğru olmaz. Kahve ve su dışında sade çay de düşünülebilir; önemli olan içeceğin sade kalmasıdır. Ağız temizlendikten ardından birkaç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Hızlıca başlanan değerlendirme çoğunlukla hatalı kalır.
Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü
Sigarillo ölçüsünde içim hızlı olduğundan aroma dalgalanması daha dar bir aralıkta kalır üstelik ilk izlenim bu ölçülerde hızla silinebilir. Bu yüzden ilk çekişler ile bitiş arasındaki oynamayı görmek daha zordur bu sebeple kısa bir ölçü uzun bir puroya oranla daha dikkatli izlenmelidir. 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır böylece aroma gücünü gözlemeyi rahatlatır zira her çekişin ağırlığı daha fazladır. 20 mini sigarillo yoğunluğu nasıl gibi mini ölçü de sedir notasını hızla gösterip sona erer çünkü değişim dakikalar değil birkaç çekişte olup biter. Mini ölçülerde iki çubuk tadmak tek çubuktan daha güvenilir sonuç verir bu nedenle düzenli ve eşit aralıklı nefes önerilir. Kutu aroması başlangıçtaki ilk notu belirler dolayısıyla not almayı çubuk yanarken değil de hemen bitince yapmak kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrı kaydetmek iyidir. Boy kısaldıkça aroma ayrıntısı azalır, fakat yoğunluk algısı korunabilir. Bu nedenle sigarillo notlarını puro notlarıyla birebir karşılaştırmamak gerekir. Ayrı bir sayfa açmak işe yarar.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Bir defalık bir tadım aroma gücü konusunda kesin bir yargı sunmaz demek ki her tadım önceki denemenin üstüne inşa edilir. Ruh hali, ortam ve saat algıyı etkiler bu düzen üç dört tadımdan ardından belirgin katkı sağlar. Dolayısıyla basit bir tadım defteri tutmak işe yarar aksi takdirde aynı notalar defalarca baştan öğrenilir. Tadımda 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde kakao notası aynı kalıyor mu anlaşılır üstelik aynı çubuğa geri dönüp göz atmak ilerlemeyi görmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu yoğunluğu nasıl benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise aroma notunun ne kadar sabit kaldığını gösterir bu da zaman kaybına neden olur. Tarih, çubuk ismi ile not deftere girilmelidir nitekim en eski kayıtlar sonradan okunduğunda şaşırtıcı farklar barındırır. Puanlar arasında iki puandan fazla sapma çıkıyorsa şartlar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçütünüz netleşir. Kayıtta kısa ifadeler uzun anlatımlardan daha işlevseldir. Örneğin ikinci evre belirgin ahşap tonu gibi bir kayıt tatmin edici olur. İleride okunduğunda net olmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Dolgunluk, dumanın damaktaki dokusunu anlatır; yoğunluk de tatların şiddetidir çünkü bu iki ölçüt aynı doğrultuda ilerleme göstermek mecburiyetinde değildir. Bu iki kavram çoğu zaman birbirine karıştırılır, hâlbuki ayrı ölçülür bu ikisini ayırmak nihayetinde daha gerçekçi bir yorum doğurur. San cristobal el principe puro benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sedir notasını belirgin verebilir mesela ağır bir duman sönük bir aromayla gelebilir. La cabaña nasıl içilir gibi dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla sedir tonunu yüksek tutar üstelik dolgun bir duman aromasız da olabilir. Yani hafif içimli bir puro güçlü lezzet verebilir tersi hâl de mümkündür. Bunu ayırt etmek için iki ayrı not yazmak yeterlidir bu sebeple tek kelimeyle yoğun demek yerine ayrı ayrı yorumlamak önerilir. Gövdeye bakıp aroma gücünü hesaplamak yanlış sonuç verir. Birbirine yakın gövdeli iki ürün arasında aroma ayrımı aramak ince bir iştir. Bu becerinin ilerlemesi zaman ve düzenli kayıt almayı ister. Sonuçta en güvenilir kriter kişisel tercihiniz olacaktır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Oda, aroma izlenimini en az çubuğun kendisi kadar şekillendirir yani en iyi tadım koşulları sabitlemekle mümkündür. Nemi düşük bir ortamda çubuk çabuk yanar böylece baharatlı tonlar abartılır bu nedenle oda koşullarını da kayda geçirmek akıllıca olur. Aşırı nemli ortamda ise duman ağırlaşır hem de aroma silikleşir ısı ise yaprağın yanma hassasiyetini değiştiren ayrı bir değişkendir. Tadımda la prado gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın tuttuğu nemi hesaba katmak gerekir yoksa iki ayrı günde ortaya çıkan not farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse ayrım daha doğru görülür tadım anı planlarken bunu hesaba katın. Havalandırma ortamdaki kokuları azaltır, parfüm de algıyı şaşırtır hâlbuki asıl etken çoğu zaman odadaki nem ya da koku olur. Değerlendirmeyi her seferinde benzer koşullarda yapmak en güvenilir yoldur. Havasız bir odada duman birikirse ikinci denemenin tadı yanlış algılanabilir. Kapı açıklığı sağlamak çoğu zaman işe yarar. Rüzgar çok sertse kül düzeni bozulur.